Amerikaanse overheidsprobleem wordt steeds groter probleem

In hun langetermijnprojecties benadrukt Penn Wharton dat de schuldgraad zich niet stabiliseert onder het huidige beleid. Integendeel, de verhouding tussen de schuld en de omvang van de economie blijft stijgen naarmate de jaren verstrijken. Wat vandaag al als een historisch hoog niveau wordt beschouwd, zou volgens deze berekeningen in de komende decennia verder toenemen tot niveaus die de Verenigde Staten in vredestijd nooit eerder hebben gekend.

De onderzoekers maken daarbij een belangrijk onderscheid tussen de absolute omvang van de schuld en de schuld in verhouding tot het BNP. Een grote economie kan immers een aanzienlijke schuld dragen zolang de economische groei voldoende sterk blijft. Het probleem ontstaat wanneer de schuld sneller groeit dan de economie zelf. In dat geval wordt een steeds groter deel van de nationale productie opgeslorpt door rentebetalingen en financieringskosten. Dat beperkt de budgettaire ruimte voor andere prioriteiten zoals infrastructuur, defensie, onderwijs of sociale programma’s.

Volgens Penn Wharton vormt vooral de rentelast een belangrijke risicofactor. Naarmate de schuld stijgt en de rente hoger blijft dan tijdens het voorbije decennium, moet de overheid een steeds groter deel van haar inkomsten gebruiken om bestaande schulden te financieren. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel waarbij nieuwe leningen nodig zijn om eerdere verplichtingen te betalen. Dat proces kan jarenlang doorgaan, maar maakt de begroting wel steeds kwetsbaarder voor economische schokken.

De onderzoekers benadrukken dat de Verenigde Staten dankzij de omvang van hun economie, de diepte van hun financiële markten en de internationale rol van de dollar voorlopig nog aanzienlijke financiële flexibiliteit genieten. Toch waarschuwen zij dat die voordelen geen garantie bieden dat de schuld onbeperkt kan blijven groeien. Op een bepaald moment kunnen beleggers hogere risicopremies eisen, wat de financieringskosten verder zou doen oplopen.

De algemene conclusie van Penn Wharton is dan ook dat de huidige schuldontwikkeling niet duurzaam is op zeer lange termijn. Zonder beleidsaanpassingen aan de uitgavenzijde, de inkomstenzijde of beide, zal de Amerikaanse overheidsschuld als percentage van het BNP blijven stijgen. Dat verhoogt volgens hun analyses het risico dat toekomstige generaties worden geconfronteerd met lagere economische groei, hogere belastingen of ingrijpende begrotingsmaatregelen om de financiële positie van de overheid opnieuw onder controle te krijgen.