Munten als verzamelobject: een andere kant van edelmetalen

Wat is Numismatiek?

Numismatiek is de studie en het verzamelen van munten, bankbiljetten en andere betaalmiddelen, vaak vanuit historisch, cultureel of verzamelkundig oogpunt. Een numismatische munt is een munt waarvan de waarde voornamelijk bepaald wordt door haar historische, culturele of verzamelkundige betekenis, en niet uitsluitend door haar metaalwaarde. Zulke munten zijn vaak schaars, maar niet noodzakelijk uniek. De prijs hangt af van de zeldzaamheid, de conditie en de geschiedenis. Historische munten worden vooral verzameld door liefhebbers en mensen die de geschiedenis of geografie achter een bepaald stuk waarderen. Numismatiek kan echter – net als kunst – een vorm van belegging zijn. 

Numismatiek valt in de groep van alternatieve beleggingen zoals kunst, horloges, wijn of Pokémon kaarten. De algemene tendens bij deze groep is het rendement deels in het plezier van het bezitten zit. Is investeren in een middeleeuwse groot of een Romeinse denarius ook financieel interessant? 

Geen harde data

Wie een goed onderbouwd statistisch onderzoek verwacht over wat historische munten opbrengen, zal snel teleurgesteld zijn. Er bestaat geen standaardindex zoals voor aandelen, en zelfs geen algemeen aanvaarde index zoals die voor kunst bestaat. De enige studie met een stevige statistische opzet is die van Sagarra, Vici en Zanola (2025). Zij onderzochten 5.553 Spaanse columnarios uit de 18e eeuw, die tussen 1992 en 2021 geveild werden. Het is serieus werk, maar het gaat over één muntsoort en kan niet naar de hele markt doorgetrokken worden. Sluitend statistisch onderzoek is er dus niet. 

De reden voor het ontbreken van deze index is logisch. Kwaliteit, zeldzaamheid en marktevoluties zijn moeilijk te vergelijken. Zelfs éénzelfde type munten vergelijken in verschillende kwaliteitsgroepen is bijzonder moeilijk. Met uitzondering van Sagarra Vici en Zanola houden deze onderzoeken vaak geen steek. 

Er is echter nog een tweede probleem. Veel studies nemen munten waarin veel goud of zilver zit, zoals Double Eagles of grote zilveren dollars. Bij die munten verklaart de metaalprijs een groot deel van de prijsbeweging, zodat men niet weet wat de numismatische waarde zelf doet. Een zuivere test zou kleine middeleeuwse zilvermunten van hooguit ongeveer 5 gram gebruiken. Een vierlander van Filips de Goede vanaf zeer fraaie kwaliteit is bijvoorbeeld een ideale kandidaat. Daar speelt de zilverprijs naar verwachting nauwelijks een rol en kun u de kwaliteitsverschillen en markt evoluties apart analyseren. Dit soort grootschalig onderzoek bestaat helaas niet. 

Numismatiek in de lift

Zonder (uitgebreid) statistisch onderzoek lijkt een harde conclusie over de rol van numismatiek in uw beleggingsportefeuille moeilijk te bepalen. Historische munten zijn ook minder liquide dan goudbaren of moderne bullionmunten. Voor uitzonderlijke stukken wordt vaak gekozen voor verkoop via een gespecialiseerd veilinghuis. Daardoor duurt een verkoop doorgaans langer en zijn er veilingkosten, maar daar staat tegenover dat zeldzame munten een internationaal koperspubliek bereiken.

Toch beleven veel verzamelaars en handelaars dezelfde beweging: numismatiek groeit! Wie al jaren actief is, ziet goede stukken duurder worden. Veel mensen beschouwen numismatiek daarom als één van de interessantste alternatieve beleggingen naast kunst, horloges en wijn, als een manier om te spreiden buiten aandelen, vastgoed, obligaties en bullion. Daar hebben deze verzamelaars dan ook enkele redenen voor.

De numismatische markt is bezig met een professionalisering. Eerst en vooral neemt de online markt enorm toe. Munten worden tegenwoordig bijna uitsluitend via onlineveilingen gekocht en verkocht. Professionele veilingplatformen zoals Biddr zorgen voor een internationale en eenvoudige manier van werken. Ook de kwaliteitscontrole neemt sinds de laatste jaren een extra vlucht. In Amerika is het graderen van een munt door een derde partij sinds de jaren 90 de norm geworden. Het graderen van een munt is het beoordelen van haar bewaringstoestand, op basis van slijtage, glans, details en beschadigingen, volgens een vaste schaal. Professionele graderingsbedrijven zoals PCGS of NGC geven een cijfer van 1 tot 70 en plaatsen de munt in een verzegelde houder. De graad bepaalt in belangrijke mate de waarde, want dezelfde munt kan bij een betere staat veel meer opbrengen. In Europa kent men voor- en tegenstanders van het graderen. Europa blijft vaak vastklampen aan het fysiek ‘vasthouden’ van een munt. Toch worden (vooral moderne) munten in Europa steeds vaker gegradeerd en krijgen bedrijven zoals NGC EN PCGS steeds meer grip op de Europese verzamelaar. 

Daarnaast zijn numismatische munten van hoge kwaliteit schaars. Cruciaal daarbij is dat die schaarste geen (bewust) gecreëerde schaarste is. Numismatische goud- en zilvermunten zijn doorheen de eeuwen vaak gesmolten, verloren, teruggeroepen of beschadigd. Een topkwaliteit middeleeuwse munt uit het graafschap Vlaanderen zal altijd moeilijk te vinden blijven. 

Deze schaarste zien we dan ook terug in het aanbod. Het aanbod van bijvoorbeeld een gouden nobel uit 1581-2-3 (vanaf ZF) voor de opstand in Gent is beperkt. Sinds 2003 kwam dit stuk maar een 20-tal keer in een online veiling met een veilingresultaat tussen de 1850 en 13 000 euro (afhankelijk van kwaliteit en type). In een wereld waar fiat geld elke seconde bijgemaakt kan worden, bevatten numismatische munten dezelfde eigenschappen als beleggingsgoud: het is schaars. Enkel wanneer men op een grote muntschat zou komen met heel wat unieke stukken van hoge kwaliteit, zou die schaarste doorbroken kunnen worden. Eerdere ervaringen leren ons echter dat de markt deze exemplaren vaak bijzonder snel absorbeert, waardoor de prijsevoluties slechts tijdelijk zijn. 

Daarnaast koopt u in numismatiek geen vervangbaar product maar een specifiek object. Dat maakt kennis het belangrijkste wat u als belegger meebrengt. Wie niet weet wat hij bekijkt, betaalt al snel te veel: voor een afgeschuurde of gepoetste munt, voor een grading die te optimistisch is, voor een vervalsing of voor een “zeldzaam” stuk dat het niet is. Met kennis van grading, herkomst, catalogi en prijsverloop op veilingen weet u wat een eerlijke prijs is, welke handelaars betrouwbaar zijn en wanneer u beter niets koopt.

Diezelfde kennis kan ook rendement opleveren. Een muntsoort bestaat vaak uit varianten: een afwijkende stempel, een ander randschrift, een verschillende letter of een fout bij het slaan. Verzamelaars betalen vaak meer voor een variant die schaarser is dan het gewone type. Wie zulke verschillen als eerste opmerkt, kan een munt kopen die als gewoon exemplaar wordt aangeboden. Wie een variant bestudeert, vergelijkt en beschrijft in een catalogus, forum of artikel, maakt haar bekend en erkend, en dat kan de belangstelling en de prijs doen stijgen.

Toch blijft de waarde van een numismatische verzameling vooral in het verzamelen zelf. Wie munten enkel koopt als investering zal snel uitkomen bij beleggen in fysiek goud en zilver. Wie wil beleggen in een uniek stukje geschiedenis en zijn plezier wil halen uit heel wat munten en verhalen, zal met veel plezier een numismatische collectie aanleggen. Het rendement kan dan mooi meegenomen zijn bij de eventuele verkoop. 

Numismatiek is geen vervanging voor beleggen in goud of zilver, maar bevindt zich in de aparte categorie van de alternatieve beleggingen. Wie uitsluitend financieel rendement zoekt, zal meestal beter af zijn met bullion. Wie echter bereid is tijd te investeren in kennis en plezier haalt uit geschiedenis, kan met numismatiek een verzameling opbouwen die zowel cultureel als financieel waardevol kan blijken. Door de beperkte liquiditeit en het ontbreken van een brede marktindex blijft voorzichtigheid echter aangewezen. 

Dit is geen beleggingsadvies.

Chorkowy, B. (2025). Returns on Investments in Historical Coins as an Alternative Form of Capital Allocation (2000-2024). European Research Studies Journal, 28(2), 977-989.

Sagarra, M., Vici, L. & Zanola, R. (2025). Returns from rare coins: a machine learning approach. Journal of Cultural Economics, 49(3). doi:10.1007/s10824-025-09530-8.