Fysieke goud en zilver markt: waarom de spanningen tussen papier en fysiek edelmetaal oplopen

Welke rol spelen centrale banken en goudreserves bij het vermijden van tegenpartijrisico?

Bij goud speelt vooral het gedrag van centrale banken een belangrijke rol. Verschillende landen willen hun reserves minder afhankelijk maken van de Amerikaanse dollar en Amerikaanse staatsobligaties. Goud heeft daarbij een bijzondere eigenschap: het is geen schuldvordering op een overheid of financiële instelling. Wanneer een centrale bank goud bezit, hangt de waarde ervan niet rechtstreeks af van de kredietwaardigheid van een andere partij. De bevriezing van Russische buitenlandse reserves heeft bovendien duidelijk gemaakt dat financiële activa in bepaalde omstandigheden politiek kwetsbaar kunnen zijn. Voor landen die hun strategische onafhankelijkheid willen vergroten, vormt goud daarom een aantrekkelijk alternatief.

Bij zilver ligt het probleem anders. Het metaal is niet alleen een beleggingsobject, maar ook een belangrijke grondstof voor zonnepanelen, elektronica en andere industriële toepassingen. De productie groeit niet zomaar mee met de vraag. De analyse wijst op een zesde opeenvolgend jaar waarin de wereldwijde vraag groter zou zijn dan het aanbod. Daardoor ontstaat een merkwaardige tegenstelling: de beursprijs kan fors dalen, terwijl de beschikbaarheid van fysiek zilver krap blijft.

Dat verschil tussen de papieren markt en de fysieke markt is cruciaal. Op termijnmarkten kunnen beleggers grote posities innemen zonder dat ze het metaal zelf bezitten. Wanneer de handel in futures en opties de prijs omlaag duwt, betekent dat niet automatisch dat er meer goud of zilver beschikbaar is gekomen. Als handelaren vervolgens daadwerkelijk metaal willen leveren of ontvangen, kunnen spanningen ontstaan tussen de prijzen op verschillende handelsplaatsen. In extreme omstandigheden kunnen de gebruikelijke handelsmechanismen onvoldoende blijken om tekorten snel op te lossen.

Daarbij komt het schuldenprobleem. De Amerikaanse overheid kampt met grote begrotingstekorten en steeds hogere rentelasten. Wanneer beleggers meer rente eisen om Amerikaanse staatsobligaties aan te houden, wordt de financiering van die schuld duurder. De overheid krijgt dan minder ruimte om economische problemen op te vangen zonder belastingen te verhogen, uitgaven te verminderen of nog meer te lenen. Mocht het vertrouwen in de houdbaarheid van de schuld verzwakken, dan kan de belangstelling voor activa zonder tegenpartijrisico toenemen.

De auteur verbindt die ontwikkelingen met elkaar: geopolitieke spanningen stimuleren de vraag naar goud, industriële tekorten ondersteunen zilver en oplopende overheidsschulden zetten het vertrouwen in het financiële systeem onder druk. Ook handelsbeperkingen zouden de beschikbaarheid van metalen op bepaalde markten plots kunnen verminderen.

Dat betekent niet dat een wereldwijde financiële crisis onvermijdelijk is. De analyse bevat aannames en verwachtingen die nog moeten worden bewezen. Maar haar belangrijkste waarschuwing is duidelijk: een dalende goud- of zilverprijs bewijst niet dat de onderliggende financiële en fysieke spanningen verdwenen zijn. Als de beschikbaarheid van edelmetalen verder verslechtert terwijl het vertrouwen in overheidsschulden en valuta's afneemt, kan een ogenschijnlijk gewone correctie uitgroeien tot een veel grotere stresstest voor het wereldwijde financiële systeem.